Allama Sir Muhammad Iqbal was a poet, philosopher and politician born in Sialkot, British India (now in Pakistan), whose poetry in Urdu and Persian is considered to be among the greatest of the modern era and whose vision of an independent state for the Muslims of British India was to inspire the creation of Pakistan. He is commonly referred to as Allama Iqbal‎, Allama meaning "Scholar". Iqbal was a strong proponent of the political and spiritual revival of Islamic civilization across the world, but specifically in India; a series of famous lectures he delivered to this effect were published as The Reconstruction of Religious Thought in Islam. One of the most prominent leaders of the All India Muslim League, Iqbal encouraged the creation of a "state in northwestern India for Indian Muslims" in his 1930 presidential address. Iqbal encouraged and worked closely with Muhammad Ali Jinnah, and he is known as Muffakir-e-Pakistan ("The Thinker of Pakistan"), Shair-e-Mashriq ("The Poet of the East"), and Hakeem-ul-Ummat ("The Sage of Ummah"). He is officially recognized as the "national poet" in Pakistan. https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/958-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-bandagi-nama 2021-02-20T05:06:48+00:00 Int. Iqbal Society noreply@iqbal.com.pk 2021-02-20T05:06:48+00:00 2021-02-20T05:06:48+00:00 https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/958-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-bandagi-nama/872-2011-11-01-07-01-04 Noman Bokhari noman.bokhari@iqbalsociety.org

<p> </p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><strong><br /></strong></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><strong>بسم اﷲ الرحمن الرحیم</strong></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گفت با یزدان مہ گیتی فروز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تاب من شب را کند مانند روز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یاد ایامی کہ بی لیل و نہار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خفتہ بودم در ضمیر روزگار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کوکبے اندر سواد من نبود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گردشے اندر نہاد من نبود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نی ز نورم دشت و در آئینہ پوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نی بہ دریا از جمال من خروش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آہ زین نیرنگ و افسون وجود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">وای زین تابانی و ذوق نمود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تافتن از آفتاب آموختم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خاکدانی مردہ ئی افروختم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خاکدانی با فروغ و بی فراغ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہرۂ او از غلامی داغ داغ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آدم او صورت ماہی بہ شست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آدمی یزدان کشی آدم پرست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تا اسیر آب و گل کردی مرا</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از طواف او خجل کردی مرا</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">این جہان از نور جان آگاہ نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">این جہان شایان مہر و ماہ نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در فضای نیلگون او را بہل</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">رشتۂ ما نوریان از وی گسل</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یا مرا از خدمت او واگذار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یا ز خاکش آدم دیگر بیار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چشم بیدارم کبود و کور بہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ای خدا این خاکدان بی نور بہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی دل بمیرد در بدن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی روح گردد بار تن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی ضعف پیری در شباب</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی شیر غاب افکندہ ناب</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی بزم ملت فرد فرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">این و آن با این و آن اندر نبرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آن یکی اندر سجود این در قیام</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کاروبارش چون صلوة بی امام</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در فتد ھر فرد با فردی دگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہر زمان ہر فرد را دردی دگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی مرد حق زنار بند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی گوہرش ناارجمند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شاخ او بی مہرگان عریان ز برگ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نیست اندر جان او جز بیم مرگ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کور ذوق و نیش را دانستہ نوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مردہ ئی بی مرگ و نعش خود بدوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آبروی زندگی در باختہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چون خران با کاہ و جو در ساختہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ممکنش بنگر محال او نگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">رفت و بود ماہ و سال او نگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">روزھا در ماتم یکدیگرند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در خرام از ریگ ساعت کمترند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شورہ بوم از نیش کژدم خار خار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مور او اژدر گز و عقرب شکار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">صرصر او آتش دوزخ نژاد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زورق ابلیس را باد مراد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آتشی اندر ہوا غلطیدہ ئی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعلہ ئی در شعلہ ئی پیچیدہ ئی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آتشی از دود پیچان تلخ پوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آتشی تندر غو و دریا خروش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در کنارش مارہا اندر ستیز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مارہا با کفچہ ہای زھر ریز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعلہ اش گیرندہ چون کلب عقور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہولناک و زندہ سوز و مردہ نور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در چنین دشت بلا صد روزگار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خوشتر از محکومی یک دم شمار</span></span></div> <p> </p>

<p> </p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><strong><br /></strong></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><strong>بسم اﷲ الرحمن الرحیم</strong></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گفت با یزدان مہ گیتی فروز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تاب من شب را کند مانند روز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یاد ایامی کہ بی لیل و نہار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خفتہ بودم در ضمیر روزگار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کوکبے اندر سواد من نبود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گردشے اندر نہاد من نبود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نی ز نورم دشت و در آئینہ پوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نی بہ دریا از جمال من خروش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آہ زین نیرنگ و افسون وجود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">وای زین تابانی و ذوق نمود</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تافتن از آفتاب آموختم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خاکدانی مردہ ئی افروختم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خاکدانی با فروغ و بی فراغ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہرۂ او از غلامی داغ داغ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آدم او صورت ماہی بہ شست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آدمی یزدان کشی آدم پرست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تا اسیر آب و گل کردی مرا</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از طواف او خجل کردی مرا</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">این جہان از نور جان آگاہ نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">این جہان شایان مہر و ماہ نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در فضای نیلگون او را بہل</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">رشتۂ ما نوریان از وی گسل</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یا مرا از خدمت او واگذار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یا ز خاکش آدم دیگر بیار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چشم بیدارم کبود و کور بہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ای خدا این خاکدان بی نور بہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی دل بمیرد در بدن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی روح گردد بار تن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی ضعف پیری در شباب</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی شیر غاب افکندہ ناب</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی بزم ملت فرد فرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">این و آن با این و آن اندر نبرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آن یکی اندر سجود این در قیام</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کاروبارش چون صلوة بی امام</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در فتد ھر فرد با فردی دگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہر زمان ہر فرد را دردی دگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی مرد حق زنار بند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از غلامی گوہرش ناارجمند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شاخ او بی مہرگان عریان ز برگ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نیست اندر جان او جز بیم مرگ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کور ذوق و نیش را دانستہ نوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مردہ ئی بی مرگ و نعش خود بدوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آبروی زندگی در باختہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چون خران با کاہ و جو در ساختہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ممکنش بنگر محال او نگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">رفت و بود ماہ و سال او نگر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">روزھا در ماتم یکدیگرند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در خرام از ریگ ساعت کمترند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شورہ بوم از نیش کژدم خار خار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مور او اژدر گز و عقرب شکار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">صرصر او آتش دوزخ نژاد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زورق ابلیس را باد مراد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آتشی اندر ہوا غلطیدہ ئی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعلہ ئی در شعلہ ئی پیچیدہ ئی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آتشی از دود پیچان تلخ پوش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">آتشی تندر غو و دریا خروش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در کنارش مارہا اندر ستیز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مارہا با کفچہ ہای زھر ریز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعلہ اش گیرندہ چون کلب عقور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہولناک و زندہ سوز و مردہ نور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در چنین دشت بلا صد روزگار</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خوشتر از محکومی یک دم شمار</span></span></div> <p> </p>