Allama Sir Muhammad Iqbal was a poet, philosopher and politician born in Sialkot, British India (now in Pakistan), whose poetry in Urdu and Persian is considered to be among the greatest of the modern era and whose vision of an independent state for the Muslims of British India was to inspire the creation of Pakistan. He is commonly referred to as Allama Iqbal‎, Allama meaning "Scholar". Iqbal was a strong proponent of the political and spiritual revival of Islamic civilization across the world, but specifically in India; a series of famous lectures he delivered to this effect were published as The Reconstruction of Religious Thought in Islam. One of the most prominent leaders of the All India Muslim League, Iqbal encouraged the creation of a "state in northwestern India for Indian Muslims" in his 1930 presidential address. Iqbal encouraged and worked closely with Muhammad Ali Jinnah, and he is known as Muffakir-e-Pakistan ("The Thinker of Pakistan"), Shair-e-Mashriq ("The Poet of the East"), and Hakeem-ul-Ummat ("The Sage of Ummah"). He is officially recognized as the "national poet" in Pakistan. https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/957-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-gulshan-raaz-jadeed 2021-02-20T05:06:46+00:00 Int. Iqbal Society noreply@iqbal.com.pk 2021-02-20T05:06:46+00:00 2021-02-20T05:06:46+00:00 https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/957-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-gulshan-raaz-jadeed/871-2011-11-01-06-55-16 Noman Bokhari noman.bokhari@iqbalsociety.org

<p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><strong>سؤال دوم</strong> </span></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> چہ بحر است این کہ علمش ساحل آمد</span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز قعر او چہ گوھر حاصل آمد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"><strong>جواب</strong> <br /></span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">حیات پر نفس بحر روانی</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعور آگہے او را کرانی</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ دریائی کہ ژرف و موج داراست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہزاران کوہ و صحرا بر کنار است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مپرس از موجہای بیقرارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ ہر موجش برون جست از کنارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذشت از بحر و صحرا را نمی داد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگہ را لذت کیف و کمی داد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہر آن چیزی کہ آید در حضورش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">منور گردد از فیض شعورش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بخلوت مست و صحبت ناپذیر است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولی ہر شی ز نورش مستنیر است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخستین می نماید مستنیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کند آخر بہ آئینی اسیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعورش با جہان نزدیک تر کرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان او را ز راز او خبر کرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خرد بند نقاب از رخ گشودش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولیکن نطق عریان تر نمودش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگنجد اندرین دیر مکافات</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان او را مقامی از مقامات</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">برون از خویش می بینی جہانرا</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در و دشت و یم و صحرا و کان را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">جہان رنگ و بو گلدستہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ما</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">ز ما آزاد و ھم وابستہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ما</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خودی او را بیک تار نگہ بست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زمین و آسمان و مہر و مہ بست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل ما را بہ او پوشیدہ راہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ ہر موجود ممنون نگاہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گر او را کس نبیند زار گردد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر بیند ، یم و کہسار گردد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان را فربہی از دیدن ما</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نہالش رستہ از بالیدن ما</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">حدیث ناظر و منظور رازی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل ہر ذرہ در عرض نیازی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تو ای شاہد مرا مشہود گردان</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز فیض یک نظر موجود گردان</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کمال ذات شی موجود بودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">برای شاہدی مشہود بودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زوالش در حضور ما نبودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">منور از شعور ما نبودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان غیر از تجلی ہای ما نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">کہ بی ما جلوہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> نور و صدا نیست</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تو ہم از صحبتش یاری طلب کن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگہ را از خم و پیچش ادب کن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">’’یقین میدان کہ شیران شکاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درین رہ خواستند از مور یاری‘‘</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بیاری ہای او از خود خبر گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تو جبریل امینی بال و پر گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ بسیاری گشا چشم خرد را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ دریابی تماشای احد را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نصیبب خود ز بوی پیرہن گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ کنعان نکہت از مصر و یمن گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خودی صیاد و نخچیرش مہ و مہر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اسیر بند تدبیرش مہ و مہر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چو آتش خویش را اندر جہان زن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شبیخون بر مکان و لامکان زن</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><br /></span></p> <p><span style="color: #000080;"><br /></span></p> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>

<p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><strong>سؤال دوم</strong> </span></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> چہ بحر است این کہ علمش ساحل آمد</span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز قعر او چہ گوھر حاصل آمد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"><strong>جواب</strong> <br /></span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">حیات پر نفس بحر روانی</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعور آگہے او را کرانی</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ دریائی کہ ژرف و موج داراست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہزاران کوہ و صحرا بر کنار است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مپرس از موجہای بیقرارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ ہر موجش برون جست از کنارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذشت از بحر و صحرا را نمی داد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگہ را لذت کیف و کمی داد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہر آن چیزی کہ آید در حضورش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">منور گردد از فیض شعورش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بخلوت مست و صحبت ناپذیر است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولی ہر شی ز نورش مستنیر است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخستین می نماید مستنیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کند آخر بہ آئینی اسیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شعورش با جہان نزدیک تر کرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان او را ز راز او خبر کرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خرد بند نقاب از رخ گشودش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولیکن نطق عریان تر نمودش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگنجد اندرین دیر مکافات</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان او را مقامی از مقامات</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">برون از خویش می بینی جہانرا</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">در و دشت و یم و صحرا و کان را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">جہان رنگ و بو گلدستہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ما</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">ز ما آزاد و ھم وابستہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ما</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خودی او را بیک تار نگہ بست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زمین و آسمان و مہر و مہ بست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل ما را بہ او پوشیدہ راہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ ہر موجود ممنون نگاہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گر او را کس نبیند زار گردد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر بیند ، یم و کہسار گردد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان را فربہی از دیدن ما</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نہالش رستہ از بالیدن ما</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">حدیث ناظر و منظور رازی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل ہر ذرہ در عرض نیازی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تو ای شاہد مرا مشہود گردان</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز فیض یک نظر موجود گردان</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کمال ذات شی موجود بودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">برای شاہدی مشہود بودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زوالش در حضور ما نبودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">منور از شعور ما نبودن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہان غیر از تجلی ہای ما نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">کہ بی ما جلوہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> نور و صدا نیست</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تو ہم از صحبتش یاری طلب کن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگہ را از خم و پیچش ادب کن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">’’یقین میدان کہ شیران شکاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درین رہ خواستند از مور یاری‘‘</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بیاری ہای او از خود خبر گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تو جبریل امینی بال و پر گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ بسیاری گشا چشم خرد را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ دریابی تماشای احد را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نصیبب خود ز بوی پیرہن گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ کنعان نکہت از مصر و یمن گیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خودی صیاد و نخچیرش مہ و مہر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اسیر بند تدبیرش مہ و مہر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چو آتش خویش را اندر جہان زن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شبیخون بر مکان و لامکان زن</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><br /></span></p> <p><span style="color: #000080;"><br /></span></p> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> 2021-02-20T05:06:46+00:00 2021-02-20T05:06:46+00:00 https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/957-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-gulshan-raaz-jadeed/869-2011-11-01-06-48-42 Noman Bokhari noman.bokhari@iqbalsociety.org

<p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">سؤال اول </span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخست از فکر خویشم در تحیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ چیز است آنکہ گویندش تفکر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کدامین فکر ما را شرط راہ است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چرا گہ طاعت و گاہی گناہ است</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جواب</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">درون سینہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آدم چہ نور است</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> <span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ نور است این کہ غیب او حضور است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">من او را ثابت سیار دیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">من او را نور دیدم نار دیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی نازش ز برہان و دلیل است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی نورش ز جان جبرئیل است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ نوری جان فروزی سینہ تابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نیرزد با شعاعش آفتابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بخاک آلودہ و پاک از مکان است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ بند روز و شب پاک از زمان است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شمار روزگارش از نفس نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چنین جویندہ و یابندہ کس نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی واماندہ و ساحل مقامش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی دریای بی پایان بجامش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمین دریا ہمین چوب کلیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ از وی سینہ دریا دو نیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">غزالی مرغزارش آسمانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خورد آبی ز جوی کہکشانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زمین و آسمان او را مقامی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">میان کاروان تنھا خرامی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز احوالش جہان ظلمت و نور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">صدای صور و مرگ و جنت و حور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ازو ابلیس و آدم را نمودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ازو ابلیس و آدم را گشودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">نگہ از جلوہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> او ناشکیب است</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تجلی ہای او یزدان فریب است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ چشمی خلوت خود را ببیند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ چشمی جلوت خود را ببیند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر یک چشم بر بندد گناہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر با ہر دو بیند شرط راہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز جوی خویش بحری آفریند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہر گردد بہ قعر خود نشیند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمان دم صورت دیگر پذیرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شود غواص و خود را باز گیرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درو ہنگامہ ہای بی خروش است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درو رنگ و صدا بی چشم و گوش است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">درون شیشہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> او روزگار است</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولی بر ما بتدریج آشکار است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">حیات از وی بر اندازد کمندی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شود صیاد ہر پست و بلندی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ازو خود را بہ بند خود در آرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گلوی ماسوا را ہم فشارد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دو عالم می شود روزی شکارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فتد اندر کمند تابدارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر این ھر دو عالم را بگیری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمہ آفاق میرد ، تو نمیری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">منہ پا در بیابان طلب سست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخستین گیر آن عالم کہ در تست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر زیری ز خود گیری زبر شو</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خدا خواہی بخود نزدیک تر شو</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ تسخیر خود افتادی اگر طاق</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ترا آسان شود تسخیر آفاق</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خنک روزی کہ گیری این جہان را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شکافی سینہ نہ آسمان را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذارد ماہ پیش تو سجودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">برو پیچی کمند از موج دودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درین دیر کہن آزاد باشے</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بتان را بر مراد خود تراشی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بکف بردن جہان چار سو را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مقام نور و صوت و رنگ و بو را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فزونش کم کم او بیش کردن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دگرگون بر مراد خویش کردن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ رنج و راحت او دل نبستن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">طلسم نہ سپہر او شکستن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فرورفتن چو پیکان در ضمیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ندادن گندم خود با شعیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شکوہ خسروی این است این است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمین ملک است کو توام بدین است</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>

<p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">سؤال اول </span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخست از فکر خویشم در تحیر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ چیز است آنکہ گویندش تفکر</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کدامین فکر ما را شرط راہ است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چرا گہ طاعت و گاہی گناہ است</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جواب</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">درون سینہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آدم چہ نور است</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> <span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ نور است این کہ غیب او حضور است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">من او را ثابت سیار دیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">من او را نور دیدم نار دیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی نازش ز برہان و دلیل است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی نورش ز جان جبرئیل است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ نوری جان فروزی سینہ تابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نیرزد با شعاعش آفتابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بخاک آلودہ و پاک از مکان است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ بند روز و شب پاک از زمان است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شمار روزگارش از نفس نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چنین جویندہ و یابندہ کس نیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی واماندہ و ساحل مقامش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہی دریای بی پایان بجامش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمین دریا ہمین چوب کلیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ از وی سینہ دریا دو نیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">غزالی مرغزارش آسمانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خورد آبی ز جوی کہکشانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">زمین و آسمان او را مقامی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">میان کاروان تنھا خرامی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز احوالش جہان ظلمت و نور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">صدای صور و مرگ و جنت و حور</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ازو ابلیس و آدم را نمودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ازو ابلیس و آدم را گشودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">نگہ از جلوہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> او ناشکیب است</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تجلی ہای او یزدان فریب است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ چشمی خلوت خود را ببیند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ چشمی جلوت خود را ببیند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر یک چشم بر بندد گناہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر با ہر دو بیند شرط راہی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز جوی خویش بحری آفریند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گہر گردد بہ قعر خود نشیند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمان دم صورت دیگر پذیرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شود غواص و خود را باز گیرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درو ہنگامہ ہای بی خروش است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درو رنگ و صدا بی چشم و گوش است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">درون شیشہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> او روزگار است</span></span></span></div> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> </span></span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولی بر ما بتدریج آشکار است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">حیات از وی بر اندازد کمندی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شود صیاد ہر پست و بلندی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ازو خود را بہ بند خود در آرد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گلوی ماسوا را ہم فشارد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دو عالم می شود روزی شکارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فتد اندر کمند تابدارش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر این ھر دو عالم را بگیری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمہ آفاق میرد ، تو نمیری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">منہ پا در بیابان طلب سست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخستین گیر آن عالم کہ در تست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر زیری ز خود گیری زبر شو</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خدا خواہی بخود نزدیک تر شو</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ تسخیر خود افتادی اگر طاق</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ترا آسان شود تسخیر آفاق</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">خنک روزی کہ گیری این جہان را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شکافی سینہ نہ آسمان را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذارد ماہ پیش تو سجودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">برو پیچی کمند از موج دودی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">درین دیر کہن آزاد باشے</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بتان را بر مراد خود تراشی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بکف بردن جہان چار سو را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مقام نور و صوت و رنگ و بو را</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فزونش کم کم او بیش کردن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دگرگون بر مراد خویش کردن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ رنج و راحت او دل نبستن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">طلسم نہ سپہر او شکستن</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فرورفتن چو پیکان در ضمیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ندادن گندم خود با شعیرش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شکوہ خسروی این است این است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمین ملک است کو توام بدین است</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> 2021-02-20T05:06:46+00:00 2021-02-20T05:06:46+00:00 https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/957-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-gulshan-raaz-jadeed/868-2011-11-01-06-47-23 Noman Bokhari noman.bokhari@iqbalsociety.org

<p> </p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز جان خاور آن سوز کہن رفت</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دمش واماند و جان او ز تن رفت</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چو تصویری کہ بی تار نفس زیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نمی داند کہ ذوق زندگی چیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دلش از مدعا بیگانہ گردید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نی او از نوا بیگانہ گردید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ طرز دیگر از مقصود گفتم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جواب نامۂ محمود گفتم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز عہد شیخ تا این روزگاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نزد مردی بجان ما شراری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کفن در بر بخاکی آرمیدیم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولی یک فتنۂ محشر ندیدیم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذشت از پیش آن دانای تبریز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">قیامتہا کہ رست از کشت چنگیز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگاہم انقلابی دیگری دید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">طلوع آفتابی دیگری دید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گشودم از رخ معنی نقابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بدست ذرہ دادم آفتابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نپنداری کہ من بی بادہ مستم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مثال شاعران افسانہ بستم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نبینی خیر از آن مرد فرو دست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ بر من تہمت شعر و سخن بست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بکوی دلبران کاری ندارم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل زاری غم یاری ندارم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نہ خاک من غبار رہگذاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نہ در خاکم دل بی اختیاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ جبریل امین ھمداستانم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">رقیب و قاصد و دربان ندانم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مرا با فقر سامان کلیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فر شاہنشہی زیر گلیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر خاکم بہ صحرائی نگنجم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر آبم بہ دریائے نگنجم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل سنگ از زجاج من بلرزد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یم افکار من ساحل نورزد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نھان تقدیر ہا در پردۂ من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">قیامت ہا بغل پروردۂ من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دمی در خویشتن خلوت گزیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہانی لازوالی آفریدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">’’مرا زین شاعری خود عار ناید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ در صد قرن یک عطار ناید‘‘ </span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بجانم رزم مرگ و زندگانی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگاہم بر حیات جاودانی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز جان خاک ترا بیگانہ دیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ اندام تو جان خود دمیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از آن ناری کہ دارم داغ داغم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شب خود را بیفروز از چراغم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بخاک من دلی چون دانہ کشتند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ لوح من خط دیگر نوشتند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مرا ذوق خودی چون انگبین است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ گویم واردات من ہمین است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخستین کیف او را آزمودم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دگر بر خاوران قسمت نمودم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر این نامہ را جبریل خواند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چو گرد آن نور ناب از خود فشاند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بنالد از مقام و منزل خویش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ یزدان گوید از حال دل خویش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تجلی را چنان عریان نخواہم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخواھم جز غم پنہان نخواہم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذشم از وصال جاودانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ بینم لذت آہ و فغانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مرا ناز و نیاز آدمی دہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ جان من گداز آدمی دہ</span></span></div> <p> </p>

<p> </p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز جان خاور آن سوز کہن رفت</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دمش واماند و جان او ز تن رفت</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چو تصویری کہ بی تار نفس زیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نمی داند کہ ذوق زندگی چیست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دلش از مدعا بیگانہ گردید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نی او از نوا بیگانہ گردید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ طرز دیگر از مقصود گفتم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جواب نامۂ محمود گفتم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز عہد شیخ تا این روزگاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نزد مردی بجان ما شراری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کفن در بر بخاکی آرمیدیم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ولی یک فتنۂ محشر ندیدیم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذشت از پیش آن دانای تبریز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">قیامتہا کہ رست از کشت چنگیز</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگاہم انقلابی دیگری دید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">طلوع آفتابی دیگری دید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گشودم از رخ معنی نقابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بدست ذرہ دادم آفتابی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نپنداری کہ من بی بادہ مستم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مثال شاعران افسانہ بستم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نبینی خیر از آن مرد فرو دست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ بر من تہمت شعر و سخن بست</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بکوی دلبران کاری ندارم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل زاری غم یاری ندارم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نہ خاک من غبار رہگذاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نہ در خاکم دل بی اختیاری</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ جبریل امین ھمداستانم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">رقیب و قاصد و دربان ندانم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مرا با فقر سامان کلیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">فر شاہنشہی زیر گلیم است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر خاکم بہ صحرائی نگنجم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر آبم بہ دریائے نگنجم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دل سنگ از زجاج من بلرزد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">یم افکار من ساحل نورزد</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نھان تقدیر ہا در پردۂ من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">قیامت ہا بغل پروردۂ من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دمی در خویشتن خلوت گزیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">جہانی لازوالی آفریدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">’’مرا زین شاعری خود عار ناید</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ در صد قرن یک عطار ناید‘‘ </span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بجانم رزم مرگ و زندگانی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نگاہم بر حیات جاودانی است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ز جان خاک ترا بیگانہ دیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ اندام تو جان خود دمیدم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">از آن ناری کہ دارم داغ داغم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">شب خود را بیفروز از چراغم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بخاک من دلی چون دانہ کشتند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ لوح من خط دیگر نوشتند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مرا ذوق خودی چون انگبین است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چہ گویم واردات من ہمین است</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخستین کیف او را آزمودم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">دگر بر خاوران قسمت نمودم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">اگر این نامہ را جبریل خواند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">چو گرد آن نور ناب از خود فشاند</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بنالد از مقام و منزل خویش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ یزدان گوید از حال دل خویش</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">تجلی را چنان عریان نخواہم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">نخواھم جز غم پنہان نخواہم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">گذشم از وصال جاودانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">کہ بینم لذت آہ و فغانی</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">مرا ناز و نیاز آدمی دہ</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ جان من گداز آدمی دہ</span></span></div> <p> </p> 2021-02-20T05:06:46+00:00 2021-02-20T05:06:46+00:00 https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/957-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/zabur-e-ajam/zabur-e-ajam-gulshan-raaz-jadeed/867-2011-11-01-06-45-53 Noman Bokhari noman.bokhari@iqbalsociety.org

<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ سواد دیدۂ تو نظر آفریدہ ام من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ ضمیر تو جھانی دگر آفریدہ ام من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمہ خاوران بخوابی کہ نہان ز چشم انجم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ سرود زندگانی سحر آفریدہ ام من</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>

<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> </span></span></p> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ سواد دیدۂ تو نظر آفریدہ ام من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ ضمیر تو جھانی دگر آفریدہ ام من</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">ہمہ خاوران بخوابی کہ نہان ز چشم انجم</span></span></div> <div style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;">بہ سرود زندگانی سحر آفریدہ ام من</span></span></div> <p><span style="color: #000080;"> </span></p> <p><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>