<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- generator="" -->
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
	<channel>
		<title>کلیات اقبال - اردو - International Iqbal Society - Allama Iqbal</title>
		<description><![CDATA[Allama Sir Muhammad Iqbal was a poet, philosopher and politician born in Sialkot, British India (now in Pakistan), whose poetry in Urdu and Persian is considered to be among the greatest of the modern era and whose vision of an independent state for the Muslims of British India was to inspire the creation of Pakistan. He is commonly referred to as Allama Iqbal‎, Allama meaning "Scholar". Iqbal was a strong proponent of the political and spiritual revival of Islamic civilization across the world, but specifically in India; a series of famous lectures he delivered to this effect were published as The Reconstruction of Religious Thought in Islam. One of the most prominent leaders of the All India Muslim League, Iqbal encouraged the creation of a "state in northwestern India for Indian Muslims" in his 1930 presidential address. Iqbal encouraged and worked closely with Muhammad Ali Jinnah, and he is known as Muffakir-e-Pakistan ("The Thinker of Pakistan"), Shair-e-Mashriq ("The Poet of the East"), and Hakeem-ul-Ummat ("The Sage of
Ummah"). He is officially recognized as the "national poet" in Pakistan.

]]></description>
		<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard</link>
		<lastBuildDate>Sat, 20 Feb 2021 00:44:41 +0000</lastBuildDate>
		<generator></generator>
		<atom:link rel="self" type="application/rss+xml" href="https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard?format=feed&amp;type=rss"/>
		<language>en-gb</language>
		<managingEditor>noreply@iqbal.com.pk (Int. Iqbal Society)</managingEditor>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1907-khitab-ba-badshah</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1907-khitab-ba-badshah</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> ای قبای پادشاہی بر تو راست<br /> سایہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> تو خاک ما را کیمیاست<br /> خسروی را از وجود تو عیار<br /> سطوت تو ملک و دولت را حصار<br /> از تو ای سرمایہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> فتح و ظفر<br /> تخت احمد شاہ را شانی دگر<br /> سینہ ہا بی مہر تو ویرانہ بہ<br /> از دل و از آرزو بیگانہ بہ<br /> آبگون تیغی کہ دارے در کمر <br /> نیم شب از تاب او گردد سحر<br /> نیک میدانم کہ تیغ نادر است<br /> من چہ گویم باطن او ظاہر است<br /> حرف شوق آوردہ ام از من پذیر<br /> از فقیری رمز سلطانی بگیر<br /> <br /> ای نگاہ تو ز شاہین تیز تر<br /> گرد این ملک خدا دادی نگر<br /> این کہ می بینیم از تقدیر کیست<br /> چیست آن چیزی کہ میبایست و نیست<br /> روز و شب آئینہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> تدبیر ماست<br /> روز و شب آئینہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> تقدیر ماست<br /> با تو گویم ای جوان سخت کوش<br /> چیست فردا ؟ دختر امروز و دوش<br /> ہر کہ خود را صاحب امروز کرد<br /> گرد او گردد سپہر گرد گرد<br /> او جہان رنگ و بو را آبروست<br /> دوش ازو ، امروز ازو، فردا ازوست<br /> مرد حق سرمایہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> روز و شب است<br /> زانکہ او تقدیر خود را کوکب است<br /> بندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> صاحب نظر پیر امم<br /> چشم او بینای تقدیر امم<br /> از نگاہش تیز تر شمشیر نیست<br /> ما ہمہ نخچیر ، او نخچیر نیست<br /> لرزد از اندیشہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آن پختہ کار<br /> حادثات اندر بطون روزگار<br /> چون پدر اہل ہنر را دوست دار<br /> بندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> صاحب نظر را دوست دار<br /> ہمچو آن خلد آشیان بیدار زی<br /> سخت کوش و پر دم و کرار زی<br /> می شناسی معنی کرار چیست؟<br /> این مقامی از مقامات علی است<br /> امتان را در جہان بی ثبات<br /> نیست ممکن جز بہ کراری حیات<br /> سر گذشت آل عثمان را نگر<br /> از فریب غربیان خونین جگر<br /> تا ز کراری نصیبی داشتند<br /> در جہان ، دیگر علم افراشتند<br /> مسلم ہندی چرا میدان گذاشت؟<br /> ہمت او بوی کراری نداشت<br /> مشت خاکش آنچنان گردیدہ سرد<br /> گرمی آواز من کارے نکرد<br /> ذکر و فکر نادری در خون تست<br /> قاہری با دلبری در خون تست<br /> ای فروغ دیدہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> برنا و پیر<br /> سرکار از ہاشم و محمود گیر<br /> ہم از آن مردی کہ اندر کوہ و دشت<br /> حق ز تیغ او بلند آوازہ گشت<br /> روز ہا ، شب ہا تپیدن میتوان<br /> عصر دیگر آفریدن میتوان<br /> صد جہان باقی است در قرآن ہنوز<br /> اندر آیاتش یکی خود را بسوز<br /> باز افغان را از آن سوزی بدہ<br /> عصر او را صبح نو روزی بدہ<br /> ملتی گم گشتہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> کوہ و کمر<br /> از جبینش دیدہ ام چیزی دگر <br /> زانکہ بود اندر دل من سوز و درد<br /> حق ز تقدیرش مرا آگاہ کرد<br /> کاروبارش را نکو سنجیدہ ام<br /> آنچہ پنہان است پیدا دیدہ ام<br /> مرد میدان زندہ از اﷲ ہوست<br /> زیر پای او جہان چار سوست<br /> بندہ ئی کو دل بغیراﷲ نبست<br /> می توان سنگ از زجاج او شکست<br /> او نگنجد در جہان چون و چند<br /> تہمت ساحل بہ این دریا مبند<br /> چون ز روی خویش بر گیرد حجاب<br /> او حسابست او ثوابست او عذاب<br /> <br /> برگ و ساز ما کتاب و حکمت است<br /> این دو قوت اعتبار ملت است<br /> آن فتوحات جہان ذوق و شوق<br /> این فتوحات جہان تحت و فوق<br /> ہر دو انعام خدای لایزال<br /> مؤمنان را آن جمال است این جلال<br /> حکمت اشیا فرنگی زاد نیست<br /> اصل او جز لذت ایجاد نیست<br /> نیک اگر بینی مسلمان زادہ است<br /> این گہر از دست ما افتادہ است<br /> چون عرب اندر اروپا پر گشاد<br /> علم و حکمت را بنا دیگر نہاد<br /> دانہ آن صحرا نشینان کاشتند<br /> حاصلش افرنگیان برداشتند<br /> این پری از شیشہ اسلاف ماست<br /> باز صیدش کن کہ او از قاف ماست<br /> لیکن از تہذیب لا دینی گریز<br /> زانکہ او با اہل حق دارد ستیز<br /> فتنہ ھا این فتنہ پرداز آورد<br /> لات و عزی در حرم باز آورد<br /> از فسونش دیدہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> دل نا بصیر<br /> روح از بی آبی او تشنہ میر<br /> لذت بیتابی از دل می برد<br /> بلکہ دل زین پیکر گل می برد<br /> کہنہ دزدی غارت او برملا ست<br /> لالہ می نالد کہ داغ من کجاست<br /> <br /> حق نصیب تو کند ذوق حضور<br /> باز گویم آنچہ گفتم در زبور<br /> ’’مردن و ہم زیستن ای نکتہ رس<br /> این ہمہ از اعتبارات است و بس<br /> مرد کر سوز نوا را مردہ ئے<br /> لذت صوت و صدا را مردہ ئی<br /> پیش چنگی مست و مسرور است کور<br /> پیش رنگی زندہ در گور است کور<br /> روح باحق زندہ و پایندہ است<br /> ورنہ این را مردہ ، آن را زندہ است<br /> آنکہ ’’حی لایموت‘‘ آمد حق است<br /> زیستن با حق حیات مطلق است<br /> ہر کہ بی حق زیست جز مردار نیست<br /> گرچہ کس در ماتم او زار نیست‘‘<br /> <br /> برخور از قرآن اگر خواہی ثبات<br /> در ضمیرش دیدہ ام آب حیات<br /> می دہد ما را پیام ’’لاتخف‘‘<br /> می رساند بر مقام لاتخف<br /> قوت سلطان و میر از لاالہ <br /> ہیبت مرد فقیر از لاالہ<br /> تا دو تیغ لا و الا داشتیم<br /> ماسوی اﷲ را نشان نگذاشتیم<br /> خاوران از شعلہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> من روشن است<br /> ای خنک مردی کہ در عصر من است<br /> از تب و تابم نصیب خود بگیر<br /> بعد ازین ناید چو من مرد فقیر<br /> گوہر دریای قرآن سفتہ ام<br /> شرح رمز ’’صبغ</span><span lang="ER">ة</span><span lang="ER"> اﷲ‘‘ گفتہ ام<br /> با مسلمانان غمی بخشیدہ ام<br /> کہنہ شاخی را نمی بخشیدہ ام<br /> عشق من از زندگی دارد سراغ<br /> عقل از صہبای من روشن ایاغ<br /> نکتہ ہای خاطر افروزی کہ گفت؟<br /> با مسلمان حرف پرسوزی کہ گفت؟<br /> ہمچو نی نالیدم اندر کوہ و دشت<br /> تا مقام خویش بر من فاش گشت<br /> حرف شوق آموختم وا سوختم<br /> آتش افسردہ باز افروختم<br /> با من آہ صبحگاہی دادہ اند<br /> سطوت کوہی بہ کاہی دادہ اند<br /> دارم اندر سینہ نور لاالہ<br /> در شراب من سرور لاالہ<br /> فکر من گردون مسیر از فیض اوست<br /> جوی ساحل ناپذیر از فیض اوست<br /> پس بگیر از بادہ من یک دو جام<br /> تا درخشی مثل تیغ بی نیام<br /> </span><span style="font-family: Urdu Naskh Asiatype,Tahoma,Microsoft Sans Serif;"> </span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1906-ber-mazare-ahmed-shah-alaih-rahma</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1906-ber-mazare-ahmed-shah-alaih-rahma</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> تربت آن خسرو روشن ضمیر<br /> از ضمیرش ملتی صورت پذیر<br /> گنبد او را حرم داند سپہر<br /> با فروغ از طوف او سیمای مہر<br /> مثل فاتح آن امیر صف شکن<br /> سکہ ئی زد ھم بہ اقلیم سخن<br /> ملتی را داد ذوق جستجو<br /> قدسیان تسبیح خوان بر خاک او<br /> از دل و دست گہر ریزی کہ داشت<br /> سلطنت ہا برد و بی پروا گذاشت<br /> نکتہ سنج و عارف و شمشیر زن<br /> روح پاکش با من آمد در سخن<br /> گفت می دانم مقام تو کجاست<br /> نغمہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> تو خاکیان را کیمیاست<br /> خشت و سنگ از فیض تو دارای دل<br /> روشن از گفتار تو سینای دل<br /> پیش ما ای آشنای کوی دوست<br /> یک نفس بنشین کہ داری بوی دوست<br /> ایخوش آن کو از خودی آئینہ ساخت<br /> وندر آن آئینہ عالم را شناخت<br /> پیر گردید این زمین و این سپہر<br /> ماہ کور از کور چشمیہای مہر<br /> گرمی ہنگامہ ئی می بایدش<br /> تا نخستین رنگ و بو باز آیدش<br /> بندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> مؤمن سرافیلی کند<br /> بانگ او ہر کہنہ را برہم زند<br /> ای ترا حق داد جان ناشکیب<br /> تو ز سر ملک و دین داری نصیب<br /> فاش گو با پور نادر فاش گوی<br /> باطن خود را بہ ظاہر فاش گوی<br /> <br /></span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1905-qandahar-o-ziarat</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1905-qandahar-o-ziarat</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> قندہار آن کشور مینو سواد<br /> اہل دل را خاک او خاک مراد<br /> رنگ ہا ، بوہا ، ہواہا ، آب ہا<br /> آب ہا تابندہ چون سیماب ہا<br /> لالہ ھا در خلوت کہسار ہا<br /> نارھا یخ بستہ اندر نارہا<br /> کوی آن شہر است ما را کوی دوست<br /> ساربان بر بند محمل سوی دوست<br /> می سرایم دیگر از یاران نجد<br /> از نوائی ، ناقہ را آرم بہ وجد</span></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"><br /> غزل<br /> از دیر مغان آیم بی گردش صہباست<br /> در منزل لا بودم از بادہ الا مست<br /> دانم کہ نگاہ او ظرف ہمہ کس بیند<br /> کرد است مرا ساقی از عشوہ و ایما مست <br /> وقت است کہ بگشایم میخانہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> رومی باز<br /> پیران حرم دیدم در صحن کلیسا مست<br /> این کار حکیمی نیست دامان کلیمی گیر<br /> صد بندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ساحل مست یک بندہ دریا مست<br /> دل را بہ چمن بردم از باد چمن افسرد<br /> میرد بخیابانہا این لالہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> صحرا مست<br /> از حرف دلاویزش اسرار حرم پیدا<br /> دی کافرکی دیدم در وادی بطحا مست<br /> سینا است کہ فاران است یارب چہ مقام است این<br /> ہر ذرہ خاک من چشمی است تماشا مست<br /> خرقہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آن ’’برزخ لایبغیان‘‘<br /> دیدمش در نکتہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ’’لی خرقتان‘‘<br /> دین او آئین او تفسیر کل<br /> در جبین او خط تقدیر کل<br /> عقل را او صاحب اسرار کرد<br /> عشق را او تیغ جوھر دار کرد<br /> کاروان شوق را او منزل است<br /> ما ہمہ یک مشت خاکیم او دل است<br /> آشکارا دیدنش اسرای ماست<br /> در ضمیرش مسجد اقصای ماست<br /> آمد از پیراہن او بوی او<br /> داد ما را نعرہ اﷲ ہو<br /> با دل من شوق بی پروا چہ کرد<br /> بادہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> پر زور با مینا چہ کرد<br /> رقصد اندر سینہ از زور جنون<br /> تا ز راہ دیدہ میآید برون<br /> گفت ’’من جبریلم و نور مبین‘‘<br /> پیش ازین او را ندیدم اینچنین<br /> شعر رومی خواند و خندید و گریست<br /> یا رب این دیوانہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> فرزانہ کیست؟ <br /> در حرم با من سخن زندانہ گفت<br /> از می و مغ زادہ و پیمانہ گفت<br /> گفتمش این حرف بیباکانہ چیست<br /> لب فرو بند این مقام خامشی ست<br /> من ز خون خویش پروردم ترا<br /> صاحب آہ سحر کردم ترا<br /> بازیاب این نکتہ را ای نکتہ رس<br /> عشق مردان ضبط احوال است و بس<br /> گفت عقل و ہوش آزار دل است<br /> مستی و وارفتگی کار دل است<br /> نعرہ ہا زد تا فتاد اندر سجود<br /> شعلہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آواز او بود او نبود<br /> <br /></span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1904-munajaat</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1904-munajaat</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"> <span lang="ER">لالہ بہر یک شعاع        آفتاب<br /> دارد اندر شاخ چندین پیچ و تاب<br /> چون بہار او را کند عریان و فاش<br /> گویدش جز یک نفس اینجا مباش<br /> ہر دو آمد یکدگر را ساز و برگ<br /> من ندانم زندگی خوشتر کہ مرگ<br /> زندگی پیہم مصاف نیش و نوش<br /> رنگ و نم امروز را از خون دوش<br /> الامان از مکر ایام الامان<br /> الامان از صبح و از شام الامان<br /> <br /> ای خدا ای نقشبند جان و تن<br /> با تو این شوریدہ دارد یک سخن<br /> فتنہ ہا بینم درین دیر کہن<br /> فتنہ ہا در خلوت و در انجمن<br /> عالم از تقدیر تو آمد پدید<br /> یا خدای دیگر او را آفرید<br /> ظاہرش صلح و صفا باطن ستیز<br /> اہل دل را شیشہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> دل ریز ریز<br /> صدق و اخلاص و صفا ، باقی نماند<br /> ’’آن قدح بشکست و آن ساقی نماند‘‘<br /> چشم تو بر لالہ رویان فرنگ<br /> آدم از افسونشان بی آب و رنگ<br /> از کہ گیرد ربط و ضبط این کائنات؟<br /> ای شہید عشوہ لات و منات<br /> مرد حق آن بندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> روشن نفس<br /> نایب تو در جہان او بود و بس<br /> او بہ بند نقرہ و فرزند و زن<br /> گر توانی ، سومنات او شکن<br /> این مسلمان از پرستاران کیست<br /> در گریبانش یکی ہنگامہ نیست<br /> سینہ اش بی سوز و جانش بی خروش<br /> او سرافیل است و صور او خموش<br /> قلب او نا محکم و جانش نژند<br /> در جھان کالای او نا ارجمند<br /> در مصاف زندگانی بی ثبات<br /> دارد اندر آستین لات و منات<br /> مرگ را چون کافران داند ہلاک<br /> آتش او کم بھا مانند خاک<br /> شعلہ ئی از خاک او باز آفرین<br /> آن طلب آن جستجو باز آفرین<br /> باز جذب اندرون او را بدہ<br /> آن جنون ذوفنون او را بدہ<br /> شرق را کن از وجودش استوار<br /> صبح فردا از گریبانش برآر<br /> بحر احمر را بچوب او شکاف<br /> از شکوہش لرزہ ئی افکن بہ قاف</span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1903-ber-mazare-sultan</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1903-ber-mazare-sultan</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER">خیزد از دل نالہ ہا بی اختیار<br /> آہ ! آن شھری کہ اینجا بود پار<br /> آن دیار و کاخ و کو ویرانہ ایست<br /> آن شکوہ و فال و فر افسانہ ایست<br /> گنبدی ، در طوف او چرخ برین<br /> تربت سلطان محمود است این<br /> آنکہ چون کودک لب از کوثر بشست<br /> گفت در گہوارہ نام او نخست<br /> برق سوزان تیغ بی زنھار او<br /> دشت و در لرزندہ از یلغار او<br /> زیر گردون آیت اﷲ رایتش<br /> قدسیان قرآن سرا بر تربتش<br /> شوخی فکرم مرا از من ربود<br /> تا نبودم در جھان دیر و زود<br /> رخ نمود از سینہ ام آن آفتاب<br /> پردگیہا از فروغش بی حجاب<br /> مہر گردون از جلالش در رکوع<br /> از شعاعش دوش میگردد طلوع<br /> وارہیدم از جہان چشم و گوش<br /> فاش چون امروز دیدم صبح دوش<br /> شہر غزنین یک بہشت رنگ و بو<br /> آب جوہا نغمہ خوان در کاخ و کو<br /> قصر ہای او قطار اندر قطار<br /> آسمان با قبہ ہایش ھم کنار<br /> نکتہ سنج طوس را دیدم ببزم<br /> لشکر محمود را دیدم بہ رزم<br /> روح سیر عالم اسرار کرد<br /> تا مرا شوریدہ ئی بیدار کرد<br /> آنہمہ مشتاقی و سوز و سرور<br /> در سخن چون رند بے پروا جسور<br /> تخم اشکی اندر آن ویرانہ کاشت<br /> گفتگوہا با خدای خویش داشت<br /> تا نبودم بیخبر از راز او<br /> سوختم از گرمی آواز او<br /> <br /></span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1902-roohe-hakeem</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1902-roohe-hakeem</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> رازدان خیر و شر گشتم ز فقر<br /> زندہ و صاحب نظر گشتم ز فقر<br /> یعنی آن فقری کہ داند راہ را<br /> بیند از نور خودے اﷲ را<br /> اندرون خویش جوید لاالہ<br /> در تہ شمشیر گوید لاالہ<br /> فکر جان کن چون زنان بر تن متن<br /> ہمچو مردان گوی در میدان فکن<br /> سلطنت اندر جہان آب و گل<br /> قیمت او قطرہ ئی از خون دل <br /> مؤمنان زیر سپہر لاجورد<br /> زندہ از عشقند و نی از خواب و خورد<br /> می ندانی عشق و مستی از کجاست ؟<br /> این شعاع آفتاب مصطفی است<br /> زندہ ئی تا سوز او در جان تست<br /> این نگہدارندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ایمان تست<br /> با خبر شو از رموز آب و گل<br /> پس بزن بر آب و گل اکسیر دل<br /> دل ز دین سر چشمہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> ہر قوت است<br /> دین ہمہ از معجزات صحبت است<br /> دین مجو اندر کتب ای بیخبر<br /> علم و حکمت از کتب ، دین از نظر<br /> بوعلی دانندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آب و گل است<br /> بیخبر از خستگیہای دل است<br /> نیش و نوش بوعلی سینا بہل<br /> چارہ سازیہای دل از اہل دل<br /> مصطفی بحر است و موج او بلند<br /> خیز و این دریا بجوی خویش بند<br /> مدتی بر ساحلش پیچیدہ ئی<br /> لطمہ ہای موج او نادیدہ ئے<br /> یک زمان خود را بہ دریا در فکن<br /> تا روان رفتہ باز آید بتن<br /> ای مسلمان جز براہ حق مرو<br /> ناامید از رحمت عامی مشو<br /> پردہ بگذار آشکارائی گزین<br /> تا بلرزد از سجود تو زمین<br /> دوش دیدم فطرت بیتاب را<br /> روح آن ہنگامہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> اسباب را<br /> چشم او بر زشت و خوب کائنات<br /> در نگاہ او غیوب کائنات<br /> دست او با آب و خاک اندر ستیز<br /> آن بھم پیوستہ و این ریز ریز<br /> گفتمش در جستجوی کیستی ؟<br /> در تلاش تار و پوے کیستی ؟<br /> گفت از حکم خدای ذوالمنن<br /> آدمی نو سازم از خاک کہن<br /> مشت خاکی را بصد رنگ آزمود<br /> پی بہ پی تابید و سنجید و فزود<br /> آخر او را آب و رنگ لالہ داد <br /> لاالہ اندر ضمیر او نہاد<br /> باش تا بینی بہار دیگری<br /> از بہار پاستان رنگین تری<br /> ہر زمان تدبیرہا دارد رقیب<br /> تا نگیری از بہار خود نصیب<br /> بر درون شاخ گل دارم نظر<br /> غنچہ ھا را دیدہ ام اندر سفر<br /> لالہ را در وادی و کوہ و دمن<br /> از دمیدن باز نتوان داشتن<br /> بشنود مردی کہ صاحب جستجوست<br /> نغمہ ئی را کو ہنوز اندر گلوست</span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1901-safar-ba-ghazni</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1901-safar-ba-ghazni</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> از نوازشہای سلطان شہید<br /> صبح و شامم ، صبح و شام روز عید<br /> نکتہ سنج خاوران ہندی فقیر<br /> میہمان خسرو کیوان سریر<br /> تا ز شہر خسروی کردم سفر<br /> شد سفر بر من سبکتر از حضر<br /> سینہ بگشادم بہ آن بادی کہ پار<br /> لالہ رست از فیض او در کوہسار<br /> آہ غزنی آن حریم علم و فن<br /> مرغزار شیر مردان کہن<br /> دولت محمود را زیبا عروس<br /> از حنا بندان او دانای طوس<br /> خفتہ در خاکش حکیم غزنوی<br /> از نوای او دل مردان قوے<br /> آن ’’حکیم غیب‘‘ ، آن صاحب مقام<br /> ’’ترک جوش‘‘ رومی از ذکرش تمام<br /> من ز پیدا او ز پنھان در سرور<br /> ہر دو را سرمایہ از ذوق حضور<br /> او نقاب از چہرہ ایمان گشود<br /> فکر من تقدیر مؤمن وانمود<br /> ہر دو را از حکمت قرآن سبق<br /> او ز حق گوید من از مردان حق<br /> در فضای مرقد او سوختم<br /> تا متاع نالہ ئی اندوختم<br /> گفتم ای بینندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> اسرار جان<br /> بر تو روشن این جہان و آن جہان<br /> عصر ما وارفتہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> آب و گل است<br /> اہل حق را مشکل اندر مشکل است<br /> مؤمن از افرنگیان دید آنچہ دید<br /> فتنہ ہا اندر حرم آمد پدید<br /> تا نگاہ او ادب از دل نخورد<br /> چشم او را جلوہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> افرنگ برد<br /> ای ’’حکیم غیب‘‘ ، امام عارفان<br /> پختہ از فیض تو خام عارفان<br /> آنچہ اندر پردہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> غیب است گوی<br /> بو کہ آب رفتہ باز آید بجوی</span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1900-ber-mizare-shehenshah</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1900-ber-mizare-shehenshah</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> بیا کہ ساز فرنگ از نوا بر افتاد است <br /> درون پردہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> او نغمہ نیست فریاد است<br /> زمانہ کہنہ بتان را ہزار بار آراست<br /> من از حرم نگذشتم کہ پختہ بنیاد است<br /> درفش ملت عثمانیان دوبارہ بلند<br /> چہ گویمت کہ بہ تیموریان چہ افتاد است<br /> خوشا نصیب کہ خاک تو آرمید اینجا<br /> کہ این زمین ز طلسم فرنگ آزاد است<br /> ہزار مرتبہ کابل نکوتر از دلی است<br /> کہ آن عجوزہ عروس ہزار داماد است<br /> درون دیدہ نگہ دارم اشک خونین را<br /> کہ من فقیرم و این دولت خدا داد است<br /> اگرچہ پیر حرم ورد لاالہ دارد<br /> کجا نگاہ کہ برندہ تر ز پولاد است</span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1899-musafir</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1899-musafir</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> شہر کابل خطہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> جنت نظیر<br /> آب حیوان از رگ تاکش بگیر<br /> چشم صائب از سوادش سرمہ چین<br /> روشن و پایندہ باد آن سر زمین<br /> در ظلام شب سمن زارش نگر<br /> بر بساط سبزہ می غلطد سحر<br /> آن دیار خوش سواد ، آن پاک بوم<br /> باد او خوشتر ز باد شام و روم<br /> آب او براق و خاکش تابناک<br /> زندہ از موج نسیمش ، مردہ خاک<br /> ناید اندر حرف و صوت اسرار او<br /> آفتابان خفتہ در کہسار او<br /> ساکنانش سیر چشم و خوش گہر<br /> مثل تیغ از جوھر خود بی خبر<br /> قصر سلطانی کہ نامش دلگشاست<br /> زائران را گرد راہش کیمیاست<br /> شاہ را دیدم در آن کاخ بلند<br /> پیش سلطانی فقیری دردمند<br /> خلق او اقلیم دلہا را گشود<br /> رسم و آئین ملوک آنجا نبود<br /> من حضور آن شہ والا گہر<br /> بینوا مردی بہ دربار عمر<br /> جانم از سوز کلامش در گداز<br /> دست او بوسیدم از راہ نیاز<br /> پادشاہی خوش کلام و سادہ پوش<br /> سخت کوش و نرم خوی و گرم جوش<br /> صدق و اخلاص از نگاہش آشکار<br /> دین و دولت از وجودش استوار<br /> خاکی و از نوریان پاکیزہ تر<br /> از مقام فقر و شاہی باخبر<br /> در نگاہش روزگار شرق و غرب<br /> حکمت او راز دار شرق و غرب<br /> شہر یاری چون حکیمان نکتہ دان<br /> رازدان مد و جزر امتان<br /> پردہ ہا از طلعت معنی گشود<br /> نکتہ ہای ملک و دین را وانمود<br /> گفت ’’از آن آتش کہ داری در بدن<br /> من ترا دانم عزیز خویشتن<br /> ہر کہ او را از محبت رنگ و بوست<br /> در نگاہم ہاشم و محمود اوست‘‘<br /> در حضور آن مسلمان کریم<br /> ہدیہ آوردم ز قرآن عظیم<br /> گفتم ’’این سرمایہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> اہل حق است<br /> در ضمیر او حیات مطلق است<br /> اندرو ہر ابتدا را انتہا است<br /> حیدر از نیروی او خیبر گشاست‘‘<br /> نشہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> حرفم بخون او دوید<br /> دانہ دانہ اشک از چشمش چکید<br /> گفت ’’نادر در جہان بیچارہ بود<br /> از غم دین و وطن آوارہ بود<br /> کوہ و دشت از اضطرابم بیخبر<br /> از غمان بی حسابم بے خبر<br /> نالہ با بانگ ہزار آمیختم<br /> اشک با جوی بہار آمیختم<br /> غیر قرآن غمگسار من نبود<br /> قوتش ہر باب را بر من گشود‘‘<br /> گفتگوے خسرو والا نژاد<br /> باز با من جذبہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> سرشار داد<br /> وقت عصر آمد صدای الصلوت<br /> آن کہ مؤمن را کند پاک از جہات<br /> انتہای عاشقان سوز و گداز<br /> کردم اندر اقتدای او نماز<br /> رازہای آن قیام و آن سجود<br /> جز بہ بزم محرمان نتوان گشود</span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
		<item>
			<title></title>
			<link>https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1898-khitab-ba-aqwame-serhed</link>
			<guid isPermaLink="true">https://www.iqbal.com.pk/poetical-works/kuliyat-e-iqbal-urdu/914-poetical-works/kuliyat-e-iqbal-farsi/pas-che-bayad-kard/1898-khitab-ba-aqwame-serhed</guid>
			<description><![CDATA[<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><br /></span></span></p>
<p style="text-align: center;"><span style="color: #000080;"><span style="font-size: 18pt;"><span lang="ER"> ای ز خود پوشیدہ خود را بازیاب<br /> در مسلمانی حرامست این حجاب<br /> رمز دین مصطفی دانی کہ چیست<br /> فاش دیدن خویش را شاہنشی است<br /> چیست دین ؟ دریافتن اسرار خویش<br /> زندگی مرگ است بی دیدار خویش<br /> آن مسلمانی کہ بیند خویش را<br /> از جھانی برگزیند خویش را<br /> از ضمیر کائنات آگاہ اوست<br /> تیغ لا موجود ’’الا اﷲ‘‘ اوست<br /> در مکان و لامکان غوغای او<br /> نہ سپہر آوارہ در پہنای او<br /> تا دلش سری ز اسرار خداست<br /> حیف اگر از خویشتن ناآشناست<br /> بندہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> حق وارث پیغمبران<br /> او نگنجد در جہان دیگران<br /> تا جھانی دیگری پیدا کند<br /> این جھان کہنہ را برہم زند<br /> زندہ مرد از غیر حق دارد فراغ<br /> از خودی اندر وجود او چراغ<br /> پای او محکم بہ رزم خیر و شر<br /> ذکر او شمشیر و فکر او سپر<br /> صبحش از بانگی کہ برخیزد ز جان<br /> نی ز نور آفتاب خاوران<br /> فطرت او بی جہات اندر جہات<br /> او حریم و در طوافش کائنات<br /> ذرہ ئی از گرد راہش آفتاب<br /> شاہد آمد بر عروج او کتاب<br /> فطرت او را گشاد از ملت است<br /> چشم او روشن سواد از ملت است<br /> اندکی گم شو بہ قرآن و خبر<br /> باز ای نادان بخویش اندر نگر<br /> در جہان آوارہ ئی بیچارہ ئی<br /> وحدتی گم کردہ ئی صد پارہ ئی<br /> بند غیر اﷲ اندر پای تست<br /> داغم از داغی کہ در سیمای تست<br /> میر خیل ! از مکر پنھانی بترس<br /> از ضیاع روح افغانی بترس<br /> ز آتش مردان حق می سوزمت<br /> نکتہ ئی از پیر روم آموزمت<br /> ’’رزق از حق جو ، مجو از زید و عمر<br /> مستی از حق جو ، مجو از بنگ و خمر<br /> گل مخر گل را مخور گل را مجو<br /> زانکہ گل خوار است دائم زرد رو<br /> دل بجو تا جاودان باشی جوان<br /> از تجلی چہرہ ات چون ارغوان<br /> بندہ باش و بر زمین رو چون سمند<br /> چون جنازہ نی کہ بر گردن برند‘‘<br /> شکوہ کم کن از سپہر لاجورد<br /> جز بہ گرد آفتاب خود مگرد<br /> از مقام ذوق و شوق آگاہ شو<br /> ذرہ ئی ؟ صیاد مہر و ماہ شو<br /> عالم موجود را اندازہ کن<br /> در جھان خود را بلند آوازہ کن<br /> برگ و ساز کائنات از وحدتست<br /> اندرین عالم ، حیات از وحدت است<br /> در گذر از رنگ و بوہای کہن<br /> پاک شو از آرزوہای کہن<br /> این کہن سامان نیرزد با دو جو<br /> نقشبند آرزوے تازہ شو<br /> زندگی بر آرزو دارد اساس<br /> خویش را از آرزوی خود شناس<br /> چشم و گوش و ہوش ، تیز از آرزو<br /> مشت خاکی لالہ خیز از آرزو<br /> ہر کہ تخم آرزو در دل نکشت<br /> پایمال دیگران چون سنگ و خشت<br /> آرزو سرمایہ</span><span lang="ER">ٔ</span><span lang="ER"> سلطان و میر<br /> آرزو جام جھان بین فقیر<br /> آب و گل را آرزو آدم کند<br /> آرزو ما را ز خود محرم کند<br /> چون شرر از خاک ما بر می جہد<br /> ذرہ را پہنای گردون میدہد<br /> پور آزر کعبہ را تعمیر کرد<br /> از نگاہی خاک را اکسیر کرد<br /> تو خودی اندر بدن تعمیر کن<br /> مشت خاک خویش را اکسیر کن</span></span></span></p>]]></description>
			<author>bilal75@gmail.com (Syed Bilal Hassan Shah)</author>
			<category>پس چہ بائد کرد</category>
		</item>
	</channel>
</rss>
